De bruine kalkmortelbepleistering werd beschadigd toen de eigenaar van de woning het behangpapier van de muur wou halen. Er bleken doorheen de jaren verschllende lagen behangpapier over elkaar te zitten. Door het afstomen raakte de pleisterlagen gedestabiliseerd en kwam de witte afwerklaag mee los. Op sommige plaatsen kwamen er echter ook een paar stukken bruine mortel mee los.

Die oude kalkmortelbepleistering werd destijds in twee lagen gezet: een onderlaag (raaplaag) bestaande uit geel zand, kalk en gehakselde vlashalmen met daarover een dun wit afwerklaagje bestaande uit vette kalk en gips. De stukadoors kregen alle ingrediënten mee naar de werf en moesten ze daar zelf mengen volgens een bepaalde verhouding (recept). Afhankelijk van de regio of de beschikbaarheid werden er aanpassingen gedaan aan de ingrediënten (bvb in plaats van vlashalmen gebruikte men wel eens gewoon stro of paardenhaar). Eigenlijk ben je nooit helemaal zeker van de exacte samenstelling. Dat werd op die manier gebruikt sedert vele eeuwen tot ergens in de jaren 60 van vorige eeuw met de introductie van de voorgemengde fabriekspleisters.

Het kan dus gebeuren dat die artisanaal gemengde pleisters het begeven als je daar behang gaat afstomen omdat je daar dan veel vocht gaat inblazen waar dat produckt in z'n origine niet op voorzien is. Waardoor het destabiliseert en loskomt. Geheel of gedeeltelijk.

In dit geval kwam de witte afwerklaag los van die bruine onderlaag. Hoewel er enkele stukken uit die bruine laag meekwamen, was die voor rest nog van goede kwaliteit. De vraag kon gesteld worden of het de moeite loonde om echt alles van de muur te kappen en helemaal opnieuw te beginnen (waar de eignaar eigenlijk geen zin in had om zoveel vuil in z'n huis te hebben). Er werd gekozen om die bruine kalkmortelbepleistering te onderzoeken op onstabiele stukken en die werden weggehaald. Dan werd het geheel ontstoft en een fixatief aangebracht om de zuigkracht van die droge laag te verminderen. De gaten werden uitgevuld en uiteindelijk werd er over de gehele oppervlakte een volledige nieuwe witte afwerklaag van een millimeter aangebracht. Wel een voorgemengde gips, niet zelf gemaakt volgens een oud recept. Na droging kon er gewoon geschilderd worden.

Hoewel het dikwijls volledig wordt afgekapt, is het wel degelijk mogelijk om in bepaalde gevallen die bruine mortel te recuperen en te herstellen wat een aanzienlijke besparing oplevert in werk en veel minder stof veroorzaakt in huis.

Beschadigde bruine mortel in de slaapkamer van een stadswoning.

Een niwuw aangebrachte witte afwerklaag op een oude bruine kalkmortelbepleistering.